مرتبه علمی: دانشیار
محل كار: پژوهشکده فقه و حقوق
سمت: عضو هیأت علمی
پست الكترونيكي: r.eslami@isca.ac.ir
هیات علمی گروه دانش های وابسته به فقه
ایمیل: r.eslami@isca.ac.ir
مشخصات فردی:
رضا اسفندياري (اسلامي)
نام پدر: ابراهيم
سوابق تحصیلی:
1- شروع دروس حوزوي(سال 62 ـ 61)
2- اخذ مدرک سطح چهارحوزه در رشته فقه و اصول سال84
مرتبه علمی:
دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
سوابق آموزشی:
1- 26سال تدريس در حوزههاي علميه تا سال1397.
2- 11سال تدریس در دانشگاه ادیان و مذاهب تا سال1395
دروس تدریس شده:
ادبیات عرب، منطق، فقه و اصول امامیه، فلسفه فقه، تاریخ و مکاتب اصولی و فقهی، مقاصد الشریعه، فقه اهل سنت، فقه و اصول مقارن، نظریههای فقهی، فقه مسائل مستحدثه، تمایزات مذاهب فقهی در رویکرد مقاصدی، اصول فقه، فقه النوازل، جایگاه نظریههای فقهی در مذاهب، ممیزات مکتبهای اصولی، قواعد فقه مقارن جزایی
سوابق پژوهشی
الف- کتاب ها
کتاب های چاپ شده
1- منطق اجتهاد/ شرح معالم الاصول/ قم/ نشر شفق/ 1372.
2- قواعد کلي استنباط/ ج1/ شرح حلقه اول از حلقات الاصول/ قم/ انتشارات دفتر تبليغات اسلامي/1375
3- قواعد کلي استنباط/ ج2/ شرح حلقه دوم از حلقات الاصول/ قم/ انتشارات دفتر تبليغات اسلامي/1378
4- قواعد کلي استنباط/ ج3/ شرح حلقه دوم از حلقات الاصول/ قم/ انتشارات دفتر تبليغات اسلامي/1380
5- کليات اخلاق اسلامي/ قم/ نشر خرم/ 1376
6- مسجد (چلچراغ هدايت)/ تهران/ سازمان تبليغات اسلامي/1378 و 1382.
7- مسجد/ از مجموعه اسلام براي همه/ تهران/ سازمان تبليغات اسلامي/ 1380
8- ماهيت حکم ظاهري/ قم/ انتشارات دفتر تبليغات اسلامي/ 1382
9- مدخل علم فقه/ انتشارات مرکز مديريت حوزه علميه قم/ قم/ 1384.
10- نظريه حق الطاعه/ انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي/ قم/ 1385.
11- مجموعه مصاحبههاي «اصول فقه حکومتي»/ انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي/ قم/ 1387.
12- درآمدي بر فقه اسلامي/ تلخيص از¬«مدخل علم فقه»/¬انتشارات مرکز مديريت حوزه علميه قم/ 1385.
13- اصول فقه حکومتی/ مجموعه مصاحبه همراه با مقدمه ناظر
14- جایگاه قواعد استظهار در حل مسائل مستحدثه / انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی / قم / 1398
ب- مقالات
علمی پژوهشی
1- سیره مهدوی و دولت منتظر/مجله مشرق موعود/1388
2- در آمدی بر نقد متن حدیث/ مجله کاوشی نو در فقه/1392
3- مطلوبیت افزایش جمعیت از نگاه فقهی/ مجله کاوشی نو در فقه/1392
4- قرینه مناسبت حکم و موضوع/کاوشی نو در فقه/1396
5- تعدد دیه در جنایت منجر به ناشنوائی کودکان/ کاوشی نو در فقه شماره76 (مشترک)
6- واکاوی قاعده دفع افسد به فاسد/ پژوهش نامه مذاهب اسلامی شماره 3 (مشترک)
7- تعدد دیه در جنایات منجر به بی اختیاری ادرار و مدفوع/ فقه پزشکی سال 2 شماره2 (مشترک)
8- بررسی تطبیقی طلاق بدعی در امامیه و حنفیه / پژوهش نامه مذاهب اسلامی (مشترک)
9- ارزیابی مقایسه ای ادله و مبانی قاعده اهم و مهم / پژوهش نامه مذاهب اسلامی / 1397
10- عدم ارث¬بری و ارث قاتل در معاونت / پژوهش های فقه و حقوق اسلامی / 1397
11- مکانیزم ها و نظام کنترل اجتماعی بر اساس فقه امامیه / پژوهش های اسلام و علوم اجتماعی / 98
12- مقایسه امامت کتمان اباضیه با امامت در امامیه(مستخرج از رساله دکتری) / مجله بین المللی مطالعات فرهنگی مذاهب / مارس 2020 (مشترک)
13- حقوق اساسی در اندیشه مقاصدی فقیهان(مستخرج از رساله دکتری) / مطالعات اندیشه معاصر مسلمین / 1399 (مشترک)
14- تجدید بنای پایههای نظری فقه اباضیه(مستخرج از رساله دکتری) / پژوهشهای فقهی دانشگاه تهران / 1398 (مشترک)
15- عوامل مؤثر بر سرمایه اجتماعی بر اساس قرآن / اسلام و مطالعات اجتماعی / 1398
16- مبانی دلالتشناسی منابع نقلی در اندیشه اصولی امامیه / پژوهشنامه امامیه / پاییز و زمستان 1399
17- قرینهشناسی در اصول فقه مقارن / پژوهشنامه مذاهب اسلامی / بهار و تابستان 1400
18- جایگاه قرینه مقابله در استنباط(مشترک نفر اول)/ دوفصلنامه علمی پژوهشی اصول فقه حوزه/ پاییز و زمستان 98
19- فقه و اجتهاد از دیدگاه البانی(مشترک نفر دوم)/ پژوهشنامه مذاهب اسلامی/ پذیرش 1400
20- قرینه ارتکاز و کارائی آن در حل مسائل جدید فقهی/ جستارهای فقهی و اصولی/ پذیرش فروردین 99
21- اطعام عزاداران به دست بستگان میت(مشترک نفر اول)/ مطالعات تطبیقی مذاهب فقهی/ بهار و تابستان 1400
22- تحمل هزینههای نفقه جنین آزمایشگاهی(مشترک نفر اول)/ مطالعات تطبیقی مذاهب فقهی/ پاییز و زمستان 1400
23- ظهور فقه سلفی مذهبی جدید در فقه سلفی(مشترک نویسنده سوم)/ سلفیپژوهی/پذیرش
24- بررسی فقهی آثار مصرف مجازی در بر فرد و خانواده/ مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده/ اسفند 1400
25- تخریب مساجد در فقه شیعه و اهل سنت(استاد راهنما دوم-نویسنده سوم)/ پژوهشنامه مذاهب اسلامی/پذیرش
مقاله و خلاصه مقاله در همایشها، دانشنامهها، دائره المعارفها
1- منهجیه البحث للوحید البهبهانی/نشر کنگره علامه وحید بهبهانی کربلا فی مواجهه الاخباریین/1393
2- انسجام تفکر اصولی شهید صدر/از مجموعه مقالات کتاب«اندیشه های حکمی و اجتهادی شهید صدر»نشر موسسه حکمت و فلسفه1392
سایر مقالات(مقالت علمی در مجلات تخصصی، روزنامه ای و غیره)
1- مباهله/ در مجموعه دانشنامه امام علي (ع)/ قم/ پژوهشکده فرهنگ و انديشه اسلامي/ 1380.
2- متون درسي علم اصول در حوزههاي علميه/ مجله پژوهش و حوزه/ شماره¬2.
3- دفاع از نظريه حق الطاعه/ مجله پژوهشهاي اصولي/ شماره 4 و5
4- فقه و ضرورت مدخل نگاري/ مجله فقه/ شماره¬41.
5- تشيع در بحرين/ مجله هفت آسمان/ شماره اول.
6- نظريه حق الطاعه/ مجله فقه/ شماره 45/ سال1384.
7- منظومه مباحث الفاظ علم اصول/ مجله نقد و نظر/ سال دهم/ بهار و تابستان 1384.
8- مکتب اصولي شهيد صدر/ مجله پژوهش و حوزه/ ويژهنامه فلسفه علم اصول/ سال 1385.
9- ضرورت تبارشناسي مباحث الفاظ علم اصول/ مجله نقد و نظر/ پائيز84.
10- تأملي در مقالات تضاد و تعارض در فقه اسلامي1و¬2/ مجله فقه/شماره66-67/ سال90 – 89 .11- نظريه عدم انحلال خطابات قانوني/ مجله فقه/شماره59-60/ 1388 .
12- انسجام تفکر اصولي شهيد صدر/ موسسه حکمت و فلسفه تهران/ 1391.
13- فقه و حمايت از کار و سرمايه ملي/ مجله خردنامه همشهري/ شماره خرداد 91.
14- اثبات ابتدای ماه¬های قمری به حکم حاکم/ مجله کاوشی نو در فقه/1389
15- مبانی فقهی حمایت از تولید ملی/ مجله کاوشی نو در فقه/1391
16- راه یابی به حل مسائل مستحدثه/مجله پژوهشهای اصولی/بهار1393
17- قاعده حجیت انصراف/مجله پژوهشهای اصولی/تابستان 1393
18- جایگاه قرائن منفصل/ مجله پژوهشهای اصولی/پاییز1393
آثار علمی برگزیده و جوائز
1- جايزه و لوح تشويق از کنگره دين پژوهان در سال1381به مناسبت ارائه اثر پژوهشي با نام «بررسي تطبيقي ماهيت حکم ظاهري».
2- جايزه کنگره دين پژوهان و جايزه کتاب سال حوزه و جايزه کتاب دين براي کتاب مدخل علم فقه سالهاي1384، 85 و86 به طور متوالي.
3- جايزه کتاب سال حوزه براي کتاب نظريه حق الطاعه سال1386
4- جایزه استاد برتر رشته های تخصصی حوزه علمیه قم در سال تحصیلی 1395-1396
5- جایزه شایسته تقدیر کتاب سال حوزه برای کتاب جایگاه قواعد استظهار در حل مسائل مستحدثه در سال 1399
6- پژوهشگر برتر استان قم در سال 1400
سوابق اجرایی
1- مدیر گروه دانش های وابسته به فقه در پژوهشکده فقه و حقوق از سال1381 – 1379
2- مدیر گروه مذاهب فقهی دانشگاه ادیان و مذاهب از سال1393 – 1388
3- دبیر علمی همایش رویت هلال سال1386
4- دبیر علمی همایش فقه و نو آوری و همایش مدیریت تحول در حوزه سال1387
5- عضو گروه تدوین متون در معاونت پژوهش حوزه سال1388
6- عضو فرهنگستان هنر سال1390
7- مدیر گروه فقه و اصول در همایش کتاب سال حوزه از سال 1396 – 1390
8- ریاست میز توسعه و توانمند سازی علوم اسلامی از سال 1394 – 1393
9- ریاست کار گروه مطالعات مقارن در میز علوم اسلامی سال 1394
10- عضو شورای آموزشی– پژوهشی دانشکده مذاهب در دانشگاه ادیان ومذاهب از سال1400– 1391
11- عضو شورای تحصیلات تکمیلی دانشکده مذاهب در دانشگاه ادیان و مذاهب از سال 1397- 1391
12- نماینده کمیسیون نظریه پردازی در شورای مدیریت حوزه علمیه و دبیر جلسات از سال 1395- 1393
13- ریاست هیأت امنای مسجد چهارده معصوم(ع) قم از سال1397 – 1390
14- مدیر گروههای مذاهب مرکز آموزشهای الکترونیکی و آزاد دانشگاه ادیان و مذاهب از سال 1397
15- عضو میز توسعه و توانمند سازی علوم اسلامی از سال 1400- 1396
16- عضو کار گروه بررسی صلاحیت عمومی دانشگاه ادیان و مذاهب از سال 1397 –1400
17- عضو کمیته استانی کرسیهای آزاد اندیشی حوزه قم از سال 1397 – 1396
18- سردبیر پژوهش نامه مطالعات تطبیقی مذاهب فقهی وابسته به دانشگاه ادیان و مذاهب از سال 1396 تا 1/4/1400
19- عضو هیئت تحریریه مجله مدیریت دانش از زمستان 1397 تا 1/4/99
20- سردبیر مجله فقه از 17/2/98 تاکنون
21- عضو کارگروه ویژه فقه و حقوق اسلامی وزارت علوم از 1400
22- عضو کمیته آموزشی-پژوهشی دانشگاه ادیان و مذاهب از 1/4/98 تا 1/4/99
23- عضو کارگروه بررسی صلاحیت عمومی دانشگاه ادیان و مذاهب از 19/12/96 تا 19/12/1400
24- مدیر گروه حقوق و فقه مقارن(دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی) 6/9/1400 تا 6/9/1402
مشاوره و راهنمایی
سطح سه و کارشناسی ارشد
1- اقامه حدود در عصر غیبت(ادله مشروعیت و حرمت و مجری آن)
2- صلاحیت فقه برای اداره جامعه
3- جایگاه عرف و سیره در استنباط حکم شرعی
4- بررسی موارد اعتبار رجولیت در فقه امامیه
5- عوامل توانمندی فقه در پاسخگویی به نیازها
6- اجتهاد و مرجعیت زنان در اسلام
7- تشبه از دیدگاه مذاهب خمسه(ماهیت، اقسام و احکام شرعی)
8- سیره تاریخی تدوین کتب فقه مقارن
9- قاعده نفی سبیل با رویکرد اقتصادی
10- حرمت ابدی در نکاح از منظر امامیه و شافعیه(ضوابط و مصادیق)
11- تأثیر ذبح شرعی بر غذای حلال و تغذیه سالم از دیدگاه مذاهب
12- تطور تعارض ادله
13- تلازم احکام عقلیه و شرعیه
14- ترجمه بخش دوم کتاب المذهبالاسلامیه(بخش تاریخ مذاهب فقهی)نویسنده: محمدابوزهره، همراه با مقدمه و نقد و بررسی
15- موافقات مذاهب اسلامی در حج با اشاره به ادله آنها
16- احکام تجسس از دیدگاه فقه مذاهب اسلامی
17- ضمان منافع غیر مستوفات از نگاه مذاهب فقهی
18- بررسی تطبیقی قاعده عدم تسامح در اندازههای شرعی و تطبیقات آن از دیدگاه مذاهب اسلامی
19- بازگشت به جاهلیت از دیدگاه مذاهب فقهی(بررسی تطبیقی قاعده تعرب بعد الهجره)با تأکید بر شرایط موجود در جهان معاصر
20- تکثیر جمعیت در فقه اسلامی(مبانی و سیاستها)
21- حجیت احادیث فقهی مشترک میان فریقین
22- تحلیل متغییرهای نظاممند تقسیم ادوار فقه در اسلام(شیعه و اهل سنت)
23- حدود روابط نامحرم در مذاهب فقهی با تأکید بر روابط اجتماعی
24- رویکرد مذاهب فقهی به مسائل مستحدثه با تأکید بر مسأله موارد مجاز سقط جنین
25- کتاب شناسی توصیفی آیات الاحکام در مذاهب خمسه
26- بررسی تطبیقی قاعده حرمت اعانه بر اثم در مذاهب خمسه
27- آراء فقهای زیدیه با تأکید بر کتاب شفاء الاوام
28- نظام موضوعات نوپدید فریضه زکات
29- تحلیل شاخصههای منهج فقهی اجتهادی البانی
سطح چهار حوزه و دکتری
1- الاجتهاد فی المنطقه الفراق التشرعی
2- نقش فقیهان در رویدادهای تاریخی و اجتماعی آندلس در دوره امویان
3- تحلیل و بررسی شبهات دو مکتب عقلگرا ونقلگرای اهلسنت در خصوص عقاید و معارف خاصه شیعه ابداء، رجعت، خمس و متعه
4- مبانی فقهی مسأله طلاق در فقه امامیه و حنفیه و راهکارهای دستیابی به نظام واحد
5- موضوع شناسی و مبانی فقهی استظلال از منظر مذاهب اسلامی
6- قواعد فقهی مستخرج از سیره سیاست خارجی پیامبر اعظم(ص)
7- تحدید و سلب مالکیت خصوصی در جهت حفظ منافع عمومی در فقه امامیه و اهل سنت انعکاس آن در حقوق موضوعه ایران
8- تأثیر ظرفیت های فقه مقاصدی در حل چالش های محیط زیست
9- احکام و مبانی فقهی تخریب و جابجایی مساجد
10- معاونت در قتل
11- اندیشه و نظریه دفاعی، امنیتی، نظامی حنبلی
12- اندیشه و نظریه دفاعی، امنیتی، نظامی حنفیه
13- نقش فقه مقاصدی در حل چالشهای حقوق بشری
14- کنترل اجتماعی از دیدگاه فقه امامیه و شافعیه
15- موضوعشناسی و احکام فقهی اختلالات روانگردانها
16- شاخصههای فقه سلفی